Bir idari davada, idare mahkemesinin İYUK m. 20 uyarınca re'sen delil toplama yetkisi, davacının ispat yükünü tamamen ortadan kaldırır mı?

Hayır, re'sen araştırma ilkesi davacının ispat yükünü tamamen ortadan kaldırmaz. İdari yargılama usulünde de temel kural, iddia edenin iddiasını ispatla yükümlü olmasıdır. Davacı, dava dilekçesinde iddialarını somutlaştırmak ve bu iddialarını destekleyen elindeki delilleri (belge, tanık listesi vb.) mahkemeye sunmak zorundadır (İYUK m. 3). Re'sen araştırma ilkesi, bu temel kuralı ortadan kaldıran bir ilke değil, onu tamamlayan ve dengeleyen bir ilkedir. Bu ilkenin amacı, taraflar arasındaki (özellikle birey ile idare arasındaki) ispat imkanlarındaki eşitsizliği gidermek ve maddi gerçeğe ulaşmaktır. Davacı, soyut ve delilden yoksun iddialarla dava açıp, tüm delillerin mahkeme tarafından toplanmasını bekleyemez. Ancak davacı, iddiasını somutlaştırır ve delillerin idarenin elinde olduğunu belirtirse, mahkeme re'sen araştırma yetkisini kullanarak bu delilleri idareden ister. Danıştay 3. Daire'nin 2009/4531 E. sayılı kararında da, davacının iddiasını kanıtlayıcı belge sunmamasına rağmen, mahkemenin bu 'vergilendirmeyi etkileyici mahiyetteki iddianın doğruluğunu' araştırma yükümlülüğü olduğu belirtilmiştir. Özetle, davacının bir 'dayanak gösterme' ve 'iddiasını somutlaştırma' yükümlülüğü devam eder; re'sen araştırma ilkesi ise bu dayanakların araştırılması ve doğrulanmasında devreye girer.