HMK m. 331/1 uyarınca, boşanma davası devam ederken eşlerden birinin ölümü üzerine konusuz kalan davada, sağ kalan eşin veya ölen eşin mirasçılarının vekalet ücretinden sorumlu tutulabilmesi için, mahkemenin kusur araştırması yapması zorunlu mudur? Bu araştırma yapılmadan karar verilebilir mi?

Evet, mahkemenin kusur araştırması yapması zorunludur. Mahkeme, bu araştırma yapılmadan yargılama giderleri ve vekalet ücreti hakkında sağlıklı bir karar veremez. Boşanma davası, taraflardan birinin ölümüyle konusuz kalsa da, HMK m. 331/1 gereği, mahkeme 'davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre' yargılama giderlerine hükmetmekle yükümlüdür. Boşanma davalarında 'haklılık durumu' ise, evlilik birliğinin sona ermesine neden olan olaylardaki 'kusur' derecesine göre belirlenir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre (örneğin 2016/20881 E. sayılı karar), mahkemenin, toplanan delillere göre tarafların kusur durumunu değerlendirmesi gerekir. Eğer dava açan eşin, dava açmakta haklı olduğu (yani diğer eşin kusurlu veya daha ağır kusurlu olduğu) sonucuna varılırsa, yargılama giderleri ve vekalet ücreti ölen eşin mirasçılarına yükletilir. Eğer dava açan eşin haksız olduğu veya tarafların eşit kusurlu olduğu anlaşılırsa, giderler davacı üzerinde bırakılır ve karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilir. Kusur araştırması yapılmadan, sırf dava konusuz kaldı diye giderlerin taraflar üzerinde bırakılması, HMK m. 331/1'in amacına aykırı olup bozma nedenidir.