HMK m. 331/1 uyarınca davanın konusuz kalması durumunda yargılama giderlerinin dava açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre belirlenmesi kuralı, 'feragat' veya 'kabul' durumlarında da uygulanır mı? Bu durumlar arasındaki farkı açıklayınız.

Hayır, bu kural feragat veya kabul durumlarında doğrudan uygulanmaz. Bu üç kavram (konusuz kalma, feragat, kabul) davanın esasına girilmeden sonuçlanmasına neden olsa da, yargılama giderleri açısından farklı sonuçlar doğurur: 1) Davanın Konusuz Kalması (HMK m. 331/1): Bu durumda, dava tarafların iradesi dışında bir olay (borcun ödenmesi, kişinin ölmesi vb.) nedeniyle konusuz kalır. Kimin haklı kimin haksız olduğu belli olmadığı için, mahkeme 'dava açıldığı andaki haklılık durumunu' araştırarak giderlere hükmeder. 2) Davadan Feragat (HMK m. 312): Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Bu, davacının davasında haksız olduğunu zımnen kabul ettiği anlamına gelir. Bu nedenle, kural olarak, feragat eden davacı, davada haksız çıkmış gibi yargılama giderlerini (davalı vekalet ücreti dahil) ödemeye mahkum edilir (HMK m. 312/1). 3) Davayı Kabul (HMK m. 312): Kabul, davalının, davacının talep sonucunu tamamen veya kısmen kabul etmesidir. Bu, davalının davada haksız olduğunu ikrar etmesidir. Bu nedenle, davayı kabul eden davalı, yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilir (HMK m. 312/1). Özetle, davanın konusuz kalmasında bir haklılık testi yapılırken, feragat ve kabulde, bu irade beyanında bulunan taraf haksız kabul edilerek yargılama giderlerine mahkum edilir.