HMK m. 331/2 uyarınca, görevsizlik kararından sonra davaya başka bir mahkemede devam edilmemişse, davalının yargılama gideri talebi üzerine, davanın açıldığı mahkeme bu kararı 'dosya üzerinden' verir. Bu ifadenin usul hukuku açısından anlamı nedir ve tarafların hukuki dinlenilme hakkı bu durumda nasıl sağlanır?

'Dosya üzerinden' karar verilmesi, mahkemenin bu talebi incelemek için bir duruşma açmasına gerek olmadığı anlamına gelir. Mahkeme, mevcut dosya kayıtlarına göre kararını verir. Bu usul, sürecin hızlı ve basit bir şekilde sonuçlandırılmasını amaçlar. Ancak bu durum, tarafların hukuki dinlenilme hakkının (HMK m. 27) tamamen göz ardı edildiği anlamına gelmez. Hukuki dinlenilme hakkı bu aşamada şu şekilde sağlanır: 1) Davalının Talebi: Davalı, yargılama gideri talebini bir dilekçe ile mahkemeye sunar. Bu dilekçe, davalının hukuki dinlenilme hakkını kullanmasının bir parçasıdır. 2) Davacıya Tebliğ: Mahkemenin, davalının bu talebini içeren dilekçeyi davacıya tebliğ ederek, ona cevap verme ve davaya neden devam etmediğine dair beyanda bulunma imkanı tanıması, hukuki dinlenilme hakkının ve silahların eşitliği ilkesinin bir gereğidir. Davacı, örneğin haklı bir nedenle süreyi kaçırdığını veya davadan feragat ettiğini bu aşamada ileri sürebilir. 3) Karar: Mahkeme, davalının talebi ve davacının (varsa) cevabını dikkate alarak, dosya üzerinden, yani duruşma yapmaksızın bir karar verir. Bu şekilde, hem usul ekonomisi sağlanmış hem de her iki tarafın da iddia ve savunmalarını mahkemeye sunma imkanı tanınarak hukuki dinlenilme hakkı korunmuş olur.