İYUK m. 20/A ve 20/B'de düzenlenen özel yargılama usullerinde, Danıştay'ın temyiz incelemesi sonunda vereceği kararların niteliği nedir? Danıştay'ın 'gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verme' yetkisi ne anlama gelmektedir?

İYUK m. 20/A(i) ve 20/B(h) bentlerinde, Danıştay'ın bu özel usullere tabi davalardaki temyiz incelemesi sonunda vereceği kararların 'kesin' olduğu belirtilmiştir. Bu, kararlara karşı karar düzeltme yolunun kapalı olduğu anlamına gelir. Danıştay'ın temyiz incelemesindeki yetkisi genel usulden farklı ve daha geniştir. Genel usulde Danıştay kural olarak kararı bozar ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderir. Ancak bu özel usullerde Danıştay, eğer 'maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise' işin esası hakkında doğrudan kendisi karar verir. Eğer bu durumlar yoksa, 'aksi halde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir.' Bu yetki, Danıştay'ın ilk derece mahkemesi gibi delil toplayabileceği, keşif veya bilirkişi incelemesi yapabileceği ve davanın esası hakkında nihai bir karar verebileceği anlamına gelir. Bu düzenlemenin amacı, uyuşmazlığın bozma-uyma döngüsüne girmesini engelleyerek en kısa sürede kesin olarak sonuçlandırılmasını sağlamaktır. Tek istisna, ilk inceleme üzerine verilen kararların (örneğin ehliyet veya süre yönünden ret) bozulmasıdır; bu durumda dosya ilk derece mahkemesine geri gönderilir.