HMK Madde 94 kapsamında, yargılama sürecindeki masraf avansları (gider avansı ve delil ikamesi avansı) arasındaki farkı açıklayınız. Bu avansların süresinde yatırılmamasının hukuki sonuçları nelerdir?

HMK'da iki tür masraf avansı bulunmaktadır: 1. **Gider Avansı (HMK 114/g, 120):** Dava şartı niteliğindedir. Dava açılırken mahkeme veznesine yatırılır. Eğer yeterli olmadığı anlaşılırsa, davacıya iki haftalık kesin süre verilir (HMK 120/2). Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması halinde dava dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (HMK 115/2). 2. **Delil İkamesi Avansı (HMK 324):** Dava şartı niteliğinde değildir. Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin sürede yatırmak zorundadır. Bu avansın süresinde yatırılmaması halinde, talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır (HMK 324/2). Yargıtay 1. Hukuk Dairesi (2015/9727 E., 2018/9333 K.) ve Yargıtay 20. Hukuk Dairesi (2016/7629 E., 2017/5523 K.) kararları, delil ikamesi avansının süresinde yatırılmamasının hukuki sonucunun, delile dayanan tarafın o delilden vazgeçmiş sayılması olduğunu açıkça belirtmiştir. Hakim, resmi kurumlardan bilgi/belge istenmesi gibi, tarafın yapabileceği bir işlem olmayan hususlar için kesin mehil veremez (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2016/13891 E., 2017/8114 K.).