HMK 25. maddesinde yer alan 'Kanunla belirtilen durumlar dışında, hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz' hükmü, hakimin re'sen başvurabileceği deliller açısından hangi istisnaları kabul etmektedir?

HMK 25. maddesinin ikinci fıkrası kural olarak hakimin kendiliğinden delil toplayamayacağını belirtirken, kanunda öngörülen istisnalar da mevcuttur. Madde gerekçesinde ve Yargıtay içtihatlarında belirtildiği üzere, hakim bilirkişi (HMK 266) ve keşif (HMK 288) delillerine kendiliğinden de başvurabilir. Ayrıca, hakim isticvaba da kendiliğinden karar verebilir (HMK 169/1). Bunun dışında, HMK 31 maddesi uyarınca hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda taraflardan delil gösterilmesini istemesi de mümkündür, ancak bu durum belirli bir delili hatırlatma anlamına gelmez.