HMK Madde 25'teki 'Taraflarca Getirilme İlkesi' ile HMK Madde 31'deki 'Hakimin Davayı Aydınlatma Ödevi' arasındaki ilişkiyi ve dengeyi açıklayınız. Bu iki ilke nasıl birlikte uygulanır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #288029

HMK Madde 25 (Taraflarca Getirilme İlkesi), hakimin kendiliğinden vakıa veya delil toplayamayacağını ve taraflara hatırlatamayacağını belirtirken; HMK Madde 31 (Hakimin Davayı Aydınlatma Ödevi), hakimin uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabileceğini, soru sorabileceğini ve delil gösterilmesini isteyebileceğini düzenler. Bu iki ilke birbirini dengeleyici niteliktedir. Hakim, tarafların ileri sürmediği yeni vakıaları veya delilleri yaratamaz, ancak mevcut iddia ve savunmaların anlaşılmasında belirsizlik veya çelişki varsa, bunları gidermek amacıyla açıklama isteyebilir veya soru sorabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (2015/3171 K., 2018/1143 K.) kararlarında belirtildiği üzere, hakimin davayı aydınlatma görevi, taraflarca getirilme ilkesini yumuşatır; fakat bu, hakimin tarafların ileri sürmediği vakıaları ileri sürmelerine imkan vermesi veya hatırlatması anlamını taşımaz. Amaç, talep edilenin netleştirilmesi, aydınlatılması ve belirlenmesidir.