HMK 25. maddesi uyarınca taraflarca getirilme ilkesi, hakimin davayı aydınlatma ödevi (HMK 31) ile nasıl yumuşatılmıştır?

HMK 25, hakimin kendiliğinden vakıa ve delil araştırmasını yasaklarken, HMK 31 'hakimin davayı aydınlatma ödevi' ile bu ilkeyi yumuşatır. Hakim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Bu, hakimin tarafların ileri sürmediği vakıaları getirmesi anlamına gelmez, aksine mevcut iddia ve savunmadaki belirsizliklerin netleştirilmesidir (HMK Madde 25 Gerekçesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2015/3171 E., 2018/1143 K.).