HMK'ya göre ön inceleme aşamasında mahkeme, dosya üzerinden karar verebileceği hallerde tarafları dinlemek zorunda mıdır?

Hayır, zorunda değildir. HMK m. 138, mahkemenin öncelikle dosya üzerinden karar vereceğini, 'gerektiği takdirde' tarafları dinleyebileceğini belirtir. Bu ifade, hakime takdir yetkisi tanır. Eğer dava şartları veya ilk itirazlarla ilgili durum dosya üzerinden net bir şekilde anlaşılabiliyorsa, hakim duruşma açmadan da karar verebilir. Ancak, durumun aydınlatılması için tarafların beyanına ihtiyaç varsa, duruşma açması gerekir.