Bir davada, davacı tanığı ile davalı tanığının beyanları birbiriyle tamamen çelişiyorsa, hâkimin davayı aydınlatma ödevi (HMK m. 31) kapsamında ne yapması beklenir?

Hâkimin, öncelikle bu çelişkinin nedenini araştırması beklenir. HMK m. 261 uyarınca, tanıkları yüzleştirebilir. Taraflara, tanık beyanlarındaki çelişkileri giderecek başka delilleri olup olmadığını sorabilir. Dosyadaki diğer delillerle (belge, kayıt vb.) tanık beyanlarını karşılaştırarak hangisinin gerçeğe daha uygun olduğunu takdir etmeye çalışır. Aydınlatma ödevi, hâkimin bu çelişkiyi görmezden gelmesini engeller ve onu aktif bir şekilde gerçeği araştırmaya yöneltir.