Hâkimin davayı aydınlatma ödevi (HMK m. 31), mahkemenin görevli olup olmadığı konusunda bir tereddüt olduğunda kullanılabilir mi?

Evet, kullanılabilir. Görev, kamu düzenindendir ve hâkim tarafından re'sen dikkate alınır. Ancak, davanın hukuki niteliğinin tam olarak anlaşılamaması nedeniyle görevli mahkemenin hangisi olduğu konusunda bir belirsizlik varsa, hâkim HMK m. 31 uyarınca taraflara taleplerini ve dayandıkları vakıaları açıklattırarak, davanın doğru hukuki niteliğini tespit edebilir. Bu tespit sonucunda görevli olup olmadığına karar verir. Örneğin, talebin aile hukukundan mı yoksa genel hükümlerden mi kaynaklandığının netleştirilmesi gibi.