Hâkimin davayı aydınlatma ödevi (HMK m. 31), kamu düzenini ilgilendiren davalarda nasıl bir özellik gösterir? Örneğin, velayetin değiştirilmesi davasında tanık dinletme masrafı yatırılmazsa ne olur?

Velayet gibi kamu düzenini ilgilendiren ve re'sen araştırma ilkesinin geçerli olduğu davalarda, hâkimin davayı aydınlatma ödevi daha geniş yorumlanır. Taraflar delil avansını yatırmasa dahi, hâkim maddi gerçeğe ulaşmak için gerekli gördüğü delilleri toplamakla yükümlüdür. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/24718 E. sayılı kararında, velayet davasında tanık masrafı yatırılmadığı için tanıkların dinlenmemesi, savunma hakkını kısıtlayan bir eksik inceleme olarak görülmüş ve bozma sebebi sayılmıştır. Bu tür davalarda HMK m. 325 hükmü (giderin Hazineden karşılanması) uygulama alanı bulabilir.