Davacı, açtığı davada tanık dinletmek istemiş ancak mahkemenin tanıkların dinlenmesi için yatırılmasını istediği delil avansını süresinde yatırmamıştır. Mahkeme, HMK m. 31 (davayı aydınlatma ödevi) gereğince bu tanıkları yine de dinlemeli midir?

Hayır, dinlememelidir. HMK m. 324, delil avansının süresinde yatırılmamasının sonucunu açıkça 'talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır' olarak düzenlemiştir. Hâkimin davayı aydınlatma ödevi, tarafların usuli yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde onlar adına delil toplama yetkisi vermez. Bu durum, kamu düzenine ilişkin ve re'sen araştırma ilkesinin geçerli olduğu istisnai davalar dışında geçerlidir.