Vergi kaçakçılığı suçlarında soruşturma başlatılabilmesi için VUK m.367'de öngörülen 'mütalaa' şartının hukuki niteliği nedir? Cumhuriyet Savcısının, vergi kaçakçılığı suçunu başka bir yolla (örneğin bir ihbarla) öğrenmesi durumunda izlemesi gereken usul nedir?

VUK m.367'de düzenlenen 'mütalaa' şartı, Yargıtay'ın istikrarlı kararlarında bir 'kovuşturma şartı' veya 'yargılama şartı' olarak kabul edilmektedir. Bu, mütalaa alınmadan bir kamu davasının açılamayacağı veya açılmışsa bile yargılamaya devam edilemeyeceği anlamına gelir. Mütalaa, vergi idaresinin (Rapor Değerlendirme Komisyonu ve Vergi Dairesi Başkanlığı/Defterdarlık aracılığıyla) yaptığı inceleme sonucunda, işlenen fiilin VUK m.359 kapsamına giren bir kaçakçılık suçu oluşturduğuna dair teknik ve hukuki görüşüdür. Bu, savcılık için bağlayıcı olmayan, ancak davanın açılabilmesi için zorunlu olan bir ön koşuldur. Cumhuriyet Savcısının suçu başka bir yolla öğrenmesi durumunda izlemesi gereken usul de VUK m.367'de belirtilmiştir. Savcı, re'sen soruşturmaya başlayamaz. Durumu derhal ilgili vergi dairesine bildirerek, VUK m.359 kapsamında bir suç olup olmadığının tespiti için vergi incelemesi yapılmasını talep etmelidir. Kamu davası açmak için bu incelemenin sonucunda hazırlanacak raporlara dayalı mütalaanın kendisine ulaşmasını beklemek zorundadır. Eğer mütalaa alınmadan dava açılmışsa, mahkeme 'durma kararı' vererek mütalaanın dosyaya sunulmasını beklemelidir.