İYUK m.31'in atıfta bulunduğu HMK hükümleri uyarınca, idari yargıda görülen bir tam yargı davasında, davacının talebi olmamasına rağmen mahkeme 're'sen' (kendiliğinden) bilirkişi incelemesine karar verebilir mi? Bu yetkinin dayanağını ve idari yargının hangi temel ilkesiyle ilişkili olduğunu açıklayınız.

Evet, verebilir. İYUK m.31, bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde bilirkişi konusunda HMK hükümlerinin uygulanacağını belirtir. HMK m.266'ya göre mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine 'yahut kendiliğinden' bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verebilir. Bu yetki, idari yargılama usulünün temel ilkelerinden olan 're'sen (kendiliğinden) araştırma ilkesi' ile doğrudan ilişkilidir. Ceza ve idari yargıda geçerli olan bu ilke uyarınca, hakim, davanın aydınlatılması için gerekli olan delilleri tarafların talebine bağlı kalmaksızın kendiliğinden toplayabilir. Özellikle idari işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin yapıldığı ve kamu yararının gözetildiği idari davalarda, uyuşmazlığın çözümü teknik bir incelemeyi gerektiriyorsa, mahkeme tarafların talebi olmasa bile maddi gerçeğe ulaşmak amacıyla re'sen bilirkişi incelemesine karar verme yetkisine ve hatta yükümlülüğüne sahiptir. Metindeki Danıştay 9. Daire'nin E:2014/6558, K:2017/3429 sayılı kararı da bu ilkenin vergi davalarındaki bir yansımasıdır.