Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işleyen sanık hakkındaki HAGB kararı açıklanırken, mahkeme daha önce verdiği hükümde bir değişiklik yapabilir mi? Örneğin, başlangıçta TCK 62. madde (takdiri indirim) uygulamayı unuttuğu bir hükmü, açıklama aşamasında düzelterek daha lehe bir ceza belirleyebilir mi? Ya da daha ağır bir ceza verebilir mi? YCGK-K:2019/502 kararını esas alarak tartışınız.

Hayır, mahkeme hükmü açıklarken kural olarak herhangi bir değişiklik yapamaz. HAGB kararı açıklandığında, geri bırakılan hüküm 'aynen' açıklanır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun K:2019/502 sayılı kararında bu ilke net bir şekilde ortaya konmuştur. HAGB kurumu, sanık ile devlet arasında yapılmış bir tür sözleşme olarak nitelendirilmektedir. Sanık, denetim süresinde suç işlememeyi taahhüt ederken, devlet de bu şarta uyulması halinde davayı düşürmeyi taahhüt etmektedir. Sanık sözünü tutmadığında, devletin yaptırımı, önceden belirlenmiş olan cezanın 'aynen' açıklanmasıdır. Bu aşamada mahkemenin, ilk hükümde sanık lehine veya aleyhine bir hata yapmış olsa bile (örneğin takdiri indirimi unutması veya nitelikli bir hali uygulamaması gibi) bu hatayı düzeltmesi mümkün değildir. Hükümdeki bu tür hukuka aykırılıklar, ancak açıklanan hükme karşı gidilecek kanun yolu (istinaf/temyiz) aşamasında ileri sürülebilir ve üst mahkeme tarafından giderilebilir. Hükmün açıklanması aşamasında sanığın daha fazla cezalandırılmasına karar verilmesi, hem sözleşmeye aykırılık teşkil eder hem de kişilerin devlete ve adalete olan güvenini sarsar. Tek istisna, sanığın suç işlemeyip sadece yükümlülüklere aykırı davranması halinde mahkemenin cezada indirim veya erteleme/seçenek yaptırıma çevirme gibi lehe değişiklikler yapabilmesidir (CMK m.231/11).