Ajan Provokatörün Delil Toplamadaki Yasaklanması ve Adil Yargılanma Hakkı: AİHM'in Teixeira de Castro/Portekiz ve Burak Hun/Türkiye kararlarında ortaya koyduğu 'kışkırtıcı ajan' (ajan provokatör) yasağının temel prensiplerini ve bu yasağın, AİHS'nin 6. maddesinde güvence altına alınan 'adil yargılanma hakkı' ile ilişkisini tartışınız. Bu yasağın, sanıkta 'önceden bulunmayan suç işleme kastının' yaratılmasına odaklanmasının nedenini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #278683

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2018/71 E., 2018/319 K. sayılı kararı, AİHM'in bu konudaki önemli içtihatlarını referans almaktadır. AİHM'in Teixeira de Castro/Portekiz ve Burak Hun/Türkiye kararları, 'kışkırtıcı ajan' (ajan provokatör) kullanımını ve bu yolla elde edilen delillerin kullanılmasını adil yargılanma hakkının ihlali olarak kabul etmiştir. **Temel Prensipler ve İlişki:** 1. **Suça Azmettirme Yasağı:** Kışkırtıcı ajan, suç işleme kararı olmayan bir kimsede suç işleme kastı oluşturan, onu suça azmettiren veya suça teşvik eden kişidir. AİHM, polisin veya kolluk adına hareket eden kişilerin bu tür bir provokasyon yapmasını yasaklar. 2. **'Önceden Bulunmayan Suç İşleme Kastı':** AİHM, özellikle failin (başvurucunun) daha önce suç kaydı olup olmadığına, suç işlemeye meyilli olduğuna dair ön bilgiye sahip olunup olunmadığına ve kolluğun müdahalesinden önce suç teşkil eden bir eylem hazırlığı olup olmadığına bakar. Eğer kolluğun müdahalesi olmasaydı suçun işlenmeyeceği anlaşılıyorsa, provokasyon kabul edilir. 3. **Adil Yargılanma Hakkı İhlali:** AİHS 6. maddesi, davanın 'adil' bir şekilde görülmesini gerektirir. Eğer deliller, bir kışkırtıcı ajanın fiiliyle (yani devletin bireyi suça itmesiyle) elde edilmişse, bu deliller hukuka aykırı sayılır ve yargılama adil niteliğini kaybeder. Devletin görevi suç işlenmesini önlemek olup, kendi organları vasıtasıyla kişilere suç işletmesi veya suç işleme eğilimini kuvvetlendirmesi kabul edilemez. Bu tür bir uygulama, devlete olan güveni zedeler ve temel hakları ihlal eder. **Odaklanma Nedeni:** Yasağın sanıkta 'önceden bulunmayan suç işleme kastının' yaratılmasına odaklanmasının nedeni, ceza hukukunun 'suçun iradi ve özgür bir kararın ürünü olması' prensibine dayanmasıdır. Eğer suç, devletin provokasyonu sonucu, failin özgür iradesi dışında bir dış etkiyle işlenmişse, bu fiilin cezalandırılması adil olmaz. Bu durum, hukuka uygun delil elde etme ve 'hukuk devleti' ilkesinin temelini oluşturur.