CMK m.223(7) 'Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir.' hükmü, farklı ülkelerde işlenen ve yargılanan suçlar açısından da geçerli midir? Uluslararası ceza hukukundaki 'non bis in idem' ilkesinin bu maddeye yansıması nedir?

CMK m.223(7)'deki 'non bis in idem' (aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama) ilkesi, kural olarak ulusal hukuk içinde mutlak bir geçerliliğe sahiptir. Yani, Türkiye'de aynı fiilden dolayı kesinleşmiş bir hüküm veya derdest bir dava varsa, yeni bir dava açılamaz veya açılmışsa reddedilir. Farklı ülkelerde işlenen ve yargılanan suçlar açısından durum daha karmaşıktır. Uluslararası ceza hukukunda da 'non bis in idem' ilkesi tanınmakla birlikte, bunun uygulanması devletlerin egemenlik hakları ve imzaladıkları uluslararası sözleşmelerle (örneğin, Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi, Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü) yakından ilişkilidir. TCK m.11 ve m.13 gibi maddeler, yurtdışında işlenen suçlardan dolayı Türkiye'de yargılama yapılıp yapılamayacağını ve yurtdışında çekilen cezaların mahsubunu düzenler. Genel kural, bir devletin kendi egemenlik alanında işlenen suçları yargılama yetkisinin olmasıdır. Ancak, uluslararası sözleşmeler veya karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, başka bir ülkede aynı fiilden dolayı verilmiş kesin bir hüküm, Türkiye'deki yargılamayı etkileyebilir ve CMK m.223(7)'nin kıyasen uygulanmasına yol açabilir. Ancak bu, her somut olayın ve ilgili uluslararası düzenlemelerin incelenmesini gerektirir. Türkiye'de, eğer yabancı bir mahkeme kararı Türk hukuku açısından 'hüküm' niteliği taşıyorsa ve tanınmışsa, bu madde gündeme gelebilir.