Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Madde 141'deki yasağın 'dava şartları' üzerindeki dolaylı etkisini açıklayınız. Özellikle 'dava açma süresi' veya 'zamanaşımı' gibi hususlarla ilişkisini değerlendiriniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #278185

HMK Madde 141'deki yasak, doğrudan bir dava şartı olmamakla birlikte, bazı dava şartları üzerinde dolaylı bir etkiye sahiptir. Örneğin, zamanaşımı bir defi olup, kural olarak cevap dilekçesiyle ileri sürülmesi gerekir (HMK m.319). Eğer davalı, süresinde cevap dilekçesi vermeyerek veya cevap dilekçesinde zamanaşımı def'ini ileri sürmeyerek bu yasağı ihlal ederse, sonraki aşamalarda ancak davacının 'açık muvafakati' ile veya 'ıslah' yoluyla bu defi ileri sürebilir (HMK m.141/2). Eğer bu istisnalar mevcut değilse, zamanaşımı defi dikkate alınmaz (Yargıtay 9. HD 2015/11110 E., 2017/12470 K.). Bu durum, yasağın, dava şartlarından olan 'dava açma süresi' veya 'zamanaşımı' gibi hususların yargılamada geçerlilik kazanması için usuli kurallara uyulmasını zorunlu kıldığını gösterir. Yani, yasak, hukuki ilişkilerin belirli bir süre içinde netleşmesini ve tarafların usuli kurallara uyumunu teşvik ederek, dava şartlarının yargılamadaki işlevselliğini artırır.