Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Madde 141 uyarınca, 'iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı'nın yargılama sürecinde ortaya çıkardığı 'dilekçeler teatisi' ve 'ön inceleme' aşamalarının sistematiğini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #278179

HMK 141'deki yasak, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun sistematiği içinde iki kritik aşamayı belirginleştirir: 'Dilekçeler Teatisi' ve 'Ön İnceleme' aşamaları. Dilekçeler teatisi aşaması (dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri), iddia ve savunmanın serbestçe genişletilip değiştirilebildiği tek aşamadır. Bu aşama, tarafların uyuşmazlığın genel çerçevesini ve dayandıkları vakıaları tam olarak ortaya koymalarını sağlar. Dilekçeler teatisi bittikten sonra yasak başlar. Ardından gelen ön inceleme aşaması (duruşması), uyuşmazlığın çözümü için gerekli olan delillerin tespiti ve tahkikatın yol haritasının belirlendiği bir aşamadır. Bu aşamada iddia ve savunma genişletilmesi ancak karşı tarafın açık muvafakatiyle mümkündür (eski HMK'da gelen taraf lehine istisna vardı, 7251 ile kalktı). Ön inceleme aşaması tamamlandıktan sonra ise yasak daha da katılaşır ve ancak ıslah veya açık muvafakat istisnaları uygulanabilir. Bu sistematik, yargılamanın aşamalı olarak ilerlemesini, her aşamada belirli hususların netleştirilmesini ve yargılamanın gereksiz uzamasını engellemeyi amaçlar (HMK 141 Gerekçesi, Yargıtay 2. HD 2018/10547 K.).