Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Madde 141'deki 'usuli kazanılmış hak' ilkesinin 'geriye etkili kanun değişikliği' durumunda nasıl bir istisna teşkil ettiğini Hukuk Genel Kurulu kararı ışığında açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #278137

Usuli kazanılmış hak ilkesi, HMK'da açıkça düzenlenmemesine rağmen, gerek öğretide gerekse uygulamada (Yargıtay tarafından) kabul edilmiş temel bir hukuk ilkesidir. Bu ilke, bir davada, mahkemenin veya tarafların yapmış olduğu bir usul işlemiyle taraflardan biri lehine (diğeri aleyhine) doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkı ifade eder. Ancak bu ilkenin istisnaları vardır. 'Geriye etkili kanun değişikliği', usuli kazanılmış hakkın önemli bir istisnasıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 20.02.2008 tarih, 2008/13-160 E., 2008/147 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, sonradan aynı hususta bir kanun çıkarılmış olması halinde, bu usule ilişkin kanun değişikliğinin 'geçmişe etkili olarak uygulanması gerektiği' ve mahkemece verilen nihai karardan sonra değişiklik yapılmış olsa dahi, bu değişikliğin uygulanmasında zorunluluk bulunduğu kabul edilmiştir. HMK'nın 7251 sayılı Kanun ile değişen 177/2. maddesi (bozmadan sonra ıslah imkanı) bu durumun somut bir örneğidir. Dolayısıyla, usule ilişkin kanunlar, genellikle yürürlüğe girdikleri andan itibaren geçmişe de etkili olarak uygulanarak, usuli kazanılmış hak ilkesini aşabilirler; bu, yargılamanın güncel ve adil kurallara göre yürütülmesi amacına hizmet eder.