İYUK Madde 17/4'e göre Danıştay, mahkeme ve hakimin 'kendiliğinden duruşma yapılmasına karar verme' yetkisinin kapsamı nedir? Bu yetki, tarafların taleplerinden bağımsız olarak hangi durumlarda kullanılır?

İYUK Madde 17/4, Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinin ve hakimin, tarafların duruşma talebi olmasa bile 'kendiliğinden duruşma yapılmasına karar verebilme' yetkisini düzenler. Bu fıkra, Madde 17'nin 1. ve 2. fıkralarında yer alan (miktarsal sınır veya temyiz/istinaf halleri gibi) kayıtlara bağlı olmaksızın bu yetkinin kullanılabileceğini belirtir. **Kapsam ve Kullanım:** * **Bağımsız Yetki:** Bu yetki, mahkemenin veya Danıştay'ın, yargılamanın sağlıklı yürütülmesi, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması veya kamu düzeni açısından gerekli görmesi halinde devreye girer. Tarafların talep etmemesi veya taleplerinin yasal şartlara uymaması, mahkemenin re'sen duruşma yapma yetkisini ortadan kaldırmaz. * **Örnek Durumlar:** Mahkeme, örneğin davanın niteliği gereği sözlü açıklamaların daha faydalı olacağına, karmaşık bir uyuşmazlığın aydınlatılmasına, tanık dinlenmesine (idari yargıda istisnai olsa da), veya bilirkişi raporlarının açıklanmasına ihtiyaç duyduğunda bu yetkisini kullanabilir. * **Amaç:** Bu yetkinin temel amacı, hukuka uygun ve adil bir yargılamanın teminidir. Mahkeme, dosya üzerinden yapılan incelemenin yeterli olmayacağını düşündüğünde, davayı daha kapsamlı ele almak için duruşma açma yoluna gidebilir. Danıştay 14. Daire'nin 2011/15596 E., 2012/965 K. sayılı kararı, bilirkişi raporunun yeterli açıklık içermemesi nedeniyle ek rapor istenmesi üzerine, hukuki sürecin gerektirdiği duruşmaların önemine vurgu yapmasa da, mahkemenin dosyanın karmaşıklığı nedeniyle ek incelemeler yapma ihtiyacını ve dolayısıyla yargılamayı daha derinlemesine sürdürme yetkisini zımnen destekler niteliktedir. Genel olarak, Danıştay kararlarında İYUK 17/2 uyarınca temyiz aşamasındaki duruşma istemlerinin genellikle reddedildiği görülmekle birlikte, İYUK 17/4'deki re'sen duruşma yetkisi, mahkemeye her zaman esnek bir yargılama imkanı tanır.