Paylı mülkiyete konu bir taşınmazda, paydaşlardan birinin kendi payını bir şirkete devretmesi durumunda, diğer paydaşlar 'önalım hakkı'nı kullanabilir mi? Özellikle devralan şirketin kurucu ortağının devreden paydaş olması halinde durum nasıl değerlendirilir? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ışığında açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #277086

Türk Medeni Kanunu'nun 732. maddesi, paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını 'üçüncü kişiye' satması halinde diğer paydaşlara önalım hakkı tanır. Ancak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 05.07.2023 tarihli, 2022/1203 E., 2023/727 K. sayılı kararı bu konuda önemli bir ayrım yapmaktadır. Karara göre: 1. **Paydaşlar Arası Devir:** Önalım hakkı, bir paydaşın payını 'üçüncü şahsa' satması halinde kullanılır. Dolayısıyla, eğer payı devralan kişi zaten taşınmazda bir paydaş ise, diğer paydaşlar ona karşı önalım hakkını kullanamaz. Paydaş, üçüncü kişi sayılamaz. 2. **Gerçek Satış Niteliği:** Önalım hakkının konusu 'pay satışıdır'. Payın paradan başka bir karşılıkla (örneğin hibe, trampa, sermaye vaz'ı) iktisap edildiği durumlarda önalım hakkı doğmaz. Önemli olan işlemin hukuki niteliği ve gerçek iradenin satış olup olmadığıdır. 3. **Sermaye Konulması Hali:** Kararda incelenen somut olayda, bir paydaşın, işlemin hemen öncesi kurucu ortağı olduğu bir şirkete tapuda yaptığı pay satışının 'gerçek bir satış olmayıp, satışa konu payın davalı şirkete sermaye konulması niteliğinde' olduğu kabul edilmiştir. Bu durumda, sermaye konulması niteliğindeki bu devirde, önalım hakkı kullanılamaz. Çünkü, önalımda ödenmesi gereken bedel (para), sermaye konulması işleminde mevcut değildir; payın karşılığı bir işletmeye sermaye olarak konulan değerdir. Sonuç olarak, bir paydaşın, kurucu ortağı olduğu bir şirkete payını 'sermaye olarak koyması' şeklinde yaptığı devirler, Yargıtay içtihadına göre gerçek bir satış niteliğinde olmadığından, bu tür devirler için diğer paydaşlar önalım hakkını kullanamaz. Ayrıca, şirketin zaten paydaş konumunda olması da önalım hakkını engeller.