HMK'da yargılamanın iadesi (HMK m.375 vd.) kurumunun temel amacı ve niteliği nedir? Bu davanın kabulü için aranan şartlar nelerdir?

Yargılamanın iadesi, kesin hükme bağlanmış olan bir davaya yeniden bakılamayacağına ilişkin kuralın en önemli istisnasıdır. Amacı, bazı ağır yargılama yanlışlıklarından dolayı, kesin hükmün tekrar gözden geçirilmesine ve aynı dava hakkında yeni bir hüküm verilmesine istisnai olarak müsaade etmektir. Yargılamanın iadesi sebepleri (HMK m.375 / mülga HUMK m.445) tahdidi (sınırlı) olarak sayılmış olup, kıyas yoluyla genişletilemez. Davanın kabulü için üç aşamalı bir inceleme yapılır: 1) Mesmuiyet (dinlenilebilirlik) şartları: Kanuni süre, teminat gösterilmesi ve kanunda yazılı bir iade sebebine dayanılması. Bu şartlar yoksa dava esasa girmeden reddedilir. 2) İleri sürülen iade sebebinin 'doğru' (varit) olup olmadığı araştırılır. Bu ispat yükü davacıya aittir. 3) Eğer iade sebebi doğru görülürse, yargılamanın iadesi talebi kabul edilerek asıl dava hakkında yeni bir karar verilir. (HMK m.375, HMK m.379, Yargıtay 20. Hukuk Dairesi - Karar: 2015/1400)