HMK'da dava şartları (örn. mahkemenin görevli olması) ne zaman ve kim tarafından incelenir? Yasa gereğince bu incelemenin en erken ve en geç ne zaman yapılması gerektiği nasıl belirlenir?

HMK'nın 114/c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır ve HMK 1. maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir. HMK 115. maddesi uyarınca mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Bu durum, dava şartlarının en erken tensip aşamasında dahi incelenerek karar verilebileceği anlamına gelir, yani henüz taraflara tebliğ yapılmadan dahi görevsizlik kararı verilebilir. HMK 137, 138 ve 140. maddelerindeki ön inceleme aşamasında dava şartlarının inceleneceğine dair düzenlemeler ise, henüz incelenmemiş ise tahkikata geçilmeden önce dava şartlarının incelenmesi zorunluluğunu belirtmekte olup, bu incelemenin en erken değil, en geç ne zaman yapılması gerektiğini göstermektedir. (HMK m.114/c, HMK m.115, HMK m.137, HMK m.138, HMK m.140, Yargıtay 15. Hukuk Dairesi - Karar: 2017/1981'deki karşı oy)