Boşanma davasında, idrak çağındaki çocukların velayeti konusunda görüşlerinin alınmasının hukuki dayanakları nelerdir? Mahkemenin, bu çocukları dinlemeden ve uzman raporu almadan velayet hakkında karar vermesi mümkün müdür? (Y2HD - K: 2017/11251)

İdrak çağındaki (genellikle 8 yaş ve üzeri) çocukların velayet konusunda dinlenmesinin hukuki dayanakları, hem uluslararası sözleşmeler hem de ulusal mevzuattır. Bunlar başlıca; Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 12. maddesi ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi'nin 3. ve 6. maddeleridir. Bu sözleşmeler, kendilerini ilgilendiren konularda çocukların görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını tanır ve bu görüşlere çocuğun yaşı ve olgunluk derecesine göre gereken önemin verilmesini öngörür. Hayır, mahkemenin bu çocukları dinlemeden ve uzman raporu almadan karar vermesi usule aykırıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin K.2017/11251 sayılı kararında da belirtildiği gibi, idrak çağındaki çocukların mahkemece bizzat dinlenerek görüşlerinin alınması ve 4787 sayılı Kanun m.5 uyarınca uzman veya uzmanlardan (psikolog, pedagog) sosyal inceleme raporu alınarak tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi zorunludur. Bu usuli işlemler yerine getirilmeden, sadece tarafların iddialarına dayanılarak velayet hakkında hüküm kurulması, 'eksik inceleme' nedeniyle bozma sebebidir. Velayet, kamu düzenine ilişkin olduğundan, hakim bu araştırmaları re'sen yapmakla yükümlüdür.