Boşanma davasında, tarafların ikrarlarının (suçlamaları kabul etmelerinin) hakimi bağlamamasının (TMK m.184/3) temel sebebi nedir? Bu kural, 'anlaşmalı boşanma' davasında da geçerli midir?

Boşanma davasında tarafların ikrarlarının hakimi bağlamamasının temel sebebi, boşanmanın kamu düzenini yakından ilgilendirmesidir. Kanun koyucu, tarafların anlaşarak veya gerçek olmayan sebeplere dayanarak, kolayca evlilik birliğini sona erdirmelerini önlemek istemiştir. Bu kural, hakimin, tarafların beyanlarından bağımsız olarak, boşanma sebeplerinin gerçekten var olup olmadığına ve evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığına dair vicdani bir kanaat oluşturmasını zorunlu kılar. Hakim, bu amaçla re'sen delil araştırabilir. Bu kural, çekişmeli boşanma davaları için geçerlidir. 'Anlaşmalı boşanma' (TMK m.166/3) davasında ise bu kural geçerli değildir. Kanun metninde açıkça 'Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz' denilmektedir. Çünkü anlaşmalı boşanmanın temelinde zaten tarafların boşanma ve sonuçları konusunda tam bir mutabakatı (ikrarı) yatmaktadır. Hakim burada sadece, anlaşmanın kanuni şartları taşıyıp taşımadığını ve tarafların iradelerinin serbest olup olmadığını denetler.