Bir idari işlemin iptali davasında 'amaç' yönünden hukuka aykırılık denetiminin yapılabilmesi için davacının yerine getirmesi gereken usuli bir yükümlülük var mıdır? Mahkeme bu denetimi re'sen yapabilir mi?

Evet, davacının yerine getirmesi gereken usuli bir yükümlülük vardır. Metinde açıkça belirtildiği üzere, 'işlemin amaç yönünden hukuka aykırı olduğunun davacı tarafından ileri sürülmesi gerekir.' Amaç unsurundaki sakatlık, genellikle idarenin kamu yararı yerine siyasi, kişisel veya başka bir özel amaçla hareket etmesi durumunda ortaya çıkar ve 'yetki saptırması' olarak adlandırılır. Bu iddianın ispatı zor olduğundan ve idarenin niyetini araştırmayı gerektirdiğinden, mahkemeler bu denetimi kendiliğinden (re'sen) yapmazlar. Davacı, dava dilekçesinde idari işlemin kamu yararı dışında belirli bir amaçla (örneğin, kişisel husumet, siyasi baskı) tesis edildiğini somut iddialarla ileri sürmelidir. Aksi takdirde, idari mahkemeler, davanın diğer unsurları (yetki, şekil, sebep, konu) yönünden bir hukuka aykırılık tespit etseler bile, amaç yönünden bir değerlendirme yapmayacaklardır.