Kolluğun zor ve silah kullanma yetkisinin hukuka uygunluğu değerlendirilirken İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM) hangi temel kriterleri göz önünde bulundurmaktadır? Özellikle "kesin zorunluluk" ve "orantılılık" ilkelerini açıklayınız.

İHAM, kolluğun güç kullanımını, AİHS m. 2'de düzenlenen yaşam hakkı çerçevesinde denetler. İki temel kriter ön plandadır: 1) Kesin Zorunluluk (Absolutely Necessary): Güç kullanımı, m. 2/2'de sayılan meşru amaçlardan birini (yasadışı şiddete karşı koruma, yakalama, isyan bastırma) gerçekleştirmek için kaçınılmaz olmalıdır. Yani, daha az ölümcül veya yaralayıcı bir yöntemle amaca ulaşılabiliyorsa, öldürücü güç kullanılması "kesin zorunlu" değildir. 2) Orantılılık (Proportionality): Kullanılan gücün derecesi, ulaşılmak istenen meşru amaçla ve karşılaşılan tehlikenin boyutuyla orantılı olmalıdır. Örneğin, silahsız bir göstericiye karşı ateşli silah kullanılması açıkça orantısızdır. İHAM, bu iki kriterin somut olayın koşullarında (planlama, operasyonun yürütülmesi, kullanılan silah türü vb.) sağlanıp sağlanmadığını titizlikle inceler.