Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 140. maddesi uyarınca ön inceleme duruşması sırasında tarafların delil sunma yükümlülüğüne ilişkin 'kesin süre' verilmesi, adil yargılanma hakkının 'silahların eşitliği' ilkesiyle nasıl bir ilişki içindedir?

HMK Madde 140 (5) uyarınca, taraflara dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmaları veya getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmaları için kesin süre verilir ve uyulmaması halinde o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır. Bu hüküm, adil yargılanma hakkının temel bir unsuru olan 'silahların eşitliği' ilkesiyle yakından ilişkilidir. Silahların eşitliği ilkesi, tarafların yargılama sürecinde benzer hak ve imkanlara sahip olmasını gerektirir. Eğer bir tarafa delil sunma konusunda belirli bir süre tanınır ve bu süreye uyulmaması halinde yaptırım uygulanırken, diğer tarafa aynı yükümlülükler getirilmezse veya farklı muamele yapılırsa, bu ilke zedelenir. Hukuk Genel Kurulu'nun 03.05.2017 tarihli ve 2017/7-2097 E., 2017/894 K. sayılı kararı, davalı vekiline kesin süre verilmiş ancak sonuçları ihtar edilmemiş olmasına rağmen, sonradan sunulan ödeme belgelerinin dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Karşı oy ise, kesin sürenin sonuçlarının kanunda açıkça belirtilmesi halinde ayrıca ihtara gerek olmadığını ve usulüne uygun süreye uymayan tarafın ödüllendirilmemesi gerektiğini savunmuştur. Bu tartışma, silahların eşitliği ilkesinin, delil sunma yükümlülüğü ve yaptırımları bağlamında ne kadar sıkı uygulanması gerektiği konusunda bir denge arayışını yansıtır. (HMK Madde 140 (5); Hukuk Genel Kurulu 03.05.2017, 2017/7-2097 E., 2017/894 K.)