Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 140. maddesi uyarınca ön inceleme duruşmasında sunulması gereken belgelerin sunulmaması veya açıklamanın yapılmaması halinde, 'o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılması' kararı nasıl uygulanır ve bu durum tahkikat aşamasını nasıl etkiler?

HMK Madde 140 (5) (Değişik: 22/7/2020-7251/14 md.) uyarınca, dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir. Bu hükmün amacı, yargılamanın uzamasının önüne geçmek ve tarafların ellerindeki delilleri zamanında sunmalarını sağlamaktır (HMK 140 Gerekçesi). HMK 140 (3) uyarınca, ön inceleme tutanağı esas alınarak tahkikat yürütülür, yani tutanakta yer almayan hususlar tahkikatın konusu olmaz. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 07.03.2017 tarihli ve 2017/5707 E., 2017/4669 K. sayılı kararı, tanık deliline dayanılmış ve fakat tanık listesi sunmamış tarafa, tanık listesi sunması için kesin sürenin ön inceleme sonunda verilmesi gerektiğini, tensip zaptında bu yönde verilen kesin sürenin hukuki sonuç doğurmayacağını belirtmiştir. Ancak tanıklar süresinde bildirilmişse dinlenmelidir. Bu ilke, dilekçelerde belirtilen delillerin sunulmaması halinde o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılmasıyla tahkikatın mevcut delillerle devam etmesini sağlar. (HMK Madde 140 (3), (5); HMK Madde 140 Gerekçesi; Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 07.03.2017, 2017/5707 E., 2017/4669 K.)