Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca, ön inceleme duruşması yapılmadan tahkikat aşamasına geçilmesi mümkün müdür? Yargıtay'ın bu konudaki yaklaşımı ve gerekçesi nedir?

HMK Madde 137 (2) açıkça 'ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez' hükmünü amirdir. Bu hüküm emredici niteliktedir. Yargıtay içtihadı da bu ilkeyi sıkı bir şekilde uygulamaktadır. Örneğin, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2021/554 E., 2021/1438 K. sayılı kararı, ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemeyeceğini ve tahkikat aşamasında verilmesi lazım gelen sürenin de bu aşamada verilemeyeceğinin düşünülmemesi gerektiğini belirtmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2020/6528 E., 2021/3688 K. sayılı kararı da, ön inceleme duruşmasının usulüne uygun yapılmadan tahkikat aşamasına geçilerek davanın esası hakkında karar verilmesinin savunma hakkının ihlali niteliğinde ve usule aykırı olduğuna hükmetmiştir. Bu düzenleme, yargılamanın gereksiz uzamasının engellenmesi ve mahkeme ile tarafların davanın başında gerekli hazırlığı yapmasını sağlamak amacıyla getirilmiştir. (HMK Madde 137 (2), HMK Madde 140 Gerekçesi; Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 2021/554 E., 2021/1438 K.; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2020/6528 E., 2021/3688 K.)