Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Madde 140'ta düzenlenen ön inceleme duruşmasının temel işlevleri nelerdir ve bu aşamanın tamamlanmasının yargılamanın sonraki aşamaları için önemi nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #272488

HMK Madde 140 (1) uyarınca, hâkim ön inceleme duruşmasında, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları dinler; daha sonra, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder. HMK Madde 140 (2) uyarınca uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulh ve arabuluculuğa teşvik eder. HMK Madde 140 (3) ise ön inceleme duruşması sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edileceğini ve tahkikatın bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütüleceğini belirtir. HMK Madde 137 (2) ise ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemeyeceğini ve tahkikat için duruşma günü verilemeyeceğini emredici şekilde düzenler. Bu, ön incelemenin yargılamanın başında gereksiz duruşmaların ve uzamaların önüne geçmek, tarafların iddia ve savunmalarını somutlaştırmalarını sağlamak ve uyuşmazlığın çerçevesini netleştirmek amacıyla kritik bir aşama olduğunu göstermektedir. (HMK Madde 140 (1), (2), (3); HMK Madde 137 (2); HMK Madde 140 Gerekçesi)