AİHM'in Taner Kılıç kararında, Sözleşme'nin 10. maddesi bağlamında ifade özgürlüğüne yönelik bir 'müdahalenin' varlığı nasıl tespit edilmiştir ve bu müdahalenin gerekçesi hukuken neden kabul edilmemiştir?

AİHM, başvurucunun özgürlüğünden yoksun bırakılmasının onun ifade özgürlüğünü kullanmasına bir 'müdahale' teşkil ettiğini tespit etmiştir. İlk ceza soruşturmasında başvurucunun insan hakları faaliyetleriyle doğrudan ilgili bir suçlama olmamasına rağmen, 4 Ekim 2017'de sunulan ikinci iddianamede (yukarıda § 30) başvurucunun insan hakları savunucusu olarak yürüttüğü faaliyetler (çalıştay, açlık greviyle ilgili mesajlaşma, Gezi olayları vb.) çok sayıda terör örgütüne üye olmakla suçlanmasına temel oluşturmuştur. Mahkeme, özellikle İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi'nin 22 Kasım 2017'de, başvurucunun insan hakları savunucusu olarak faaliyetleriyle ilgili olanlar da dahil olmak üzere suçlandığı olaylarla ilgili tüm deliller temelinde tutukluluğunun devamına karar verdiğini gözlemlemiştir (§ 150). Mahkeme, bir insan hakları savunucusunun doğrudan göreviyle bağlantılı eylemler nedeniyle tutuklanmasının gerçek ve etkili bir özgürlük kısıtlaması anlamına geldiğini ve dolayısıyla ifade özgürlüğüne bir 'müdahale' teşkil ettiğini kabul etmiştir (§ 151). Bu müdahalenin haklı olup olmadığına gelince, Mahkeme, daha önce başvurucunun tutukluluğunun Sözleşme'nin 5 § 1 (c) maddesi anlamında 'makul şüphe' ile haklı gösterilmediğini ve dolayısıyla hukuka uygun olmadığını (§ 115) tespit ettiğini hatırlatmıştır. Sözleşme'nin 5. ve 10. maddelerinin yasallık gereklilikleri, bireyi keyfiliğe karşı korumayı amaçlamaktadır. Hukuka uygun olmayan bir tutuklama tedbiri, ilke olarak, bu özgürlüğe ulusal hukuk tarafından öngörülen bir kısıtlama olarak görülemez (Şık v. Türkiye (no. 2), § 187). Sonuç olarak, başvurucunun Sözleşme'nin 10 § 1 maddesi ile güvence altına alınan hak ve özgürlüklerini kullanmasına yönelik müdahale, kanunda öngörülmediği için 10 § 2 maddesi kapsamında haklı gösterilemez. (AİHM Taner Kılıç Kararı, B. No. 208/18, §§ 148-152, 154-157)