Bir davada, taraflar ön inceleme duruşmasında delillerini sunmuş ve tahkikata geçilmiştir. Davacı, tahkikat sırasında, karşı tarafın açık rızası olmaksızın ve ıslah yoluna başvurmaksızın, dava dilekçesinde ileri sürmediği tamamen yeni bir vakıaya dayanabilir mi? Bu durumun hukuki dayanağı nedir?

Hayır, dayanamaz. Bu durum, HMK m. 141'de düzenlenen 'iddianın ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı' ile engellenmiştir. Bu yasak, ön inceleme duruşmasının tamamlanmasıyla başlar. Yasağın amacı, yargılamanın başında belirlenen uyuşmazlık çerçevesinin dışına çıkılmasını önlemek, davalının savunma hakkını korumak ve yargılamanın sürüncemede kalmasını engellemektir. Dilekçelerde ileri sürülmeyen yeni bir vakıanın tahkikat sırasında ileri sürülmesi, iddianın genişletilmesi anlamına gelir. Bu yasağın istisnaları, karşı tarafın açıkça muvafakat etmesi veya davacının tek seferlik bir hak olan ıslah (HMK m. 176 vd.) yoluna başvurmasıdır. Bu iki durum dışında yeni vakıa ileri sürülemez.