Bir hukuk davasında, dilekçeler aşaması tamamlanmış ve ön inceleme duruşması yapılmıştır. Hakim, HMK m. 140/1 uyarınca tarafların 'anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit etmekle' yükümlüdür. Bu tespitin yapılmamasının veya eksik yapılmasının tahkikat aşamasına etkisi ne olur?

Bu tespitin yapılmaması veya eksik yapılması, tahkikat aşamasının belirsiz ve dağınık bir şekilde yürümesine neden olur. HMK m. 140/3, 'Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.' diyerek bu tespitin önemini vurgular. Eğer çekişmeli ve çekişmesiz vakıalar net bir şekilde ayrıştırılmazsa, mahkeme ve taraflar, aslında üzerinde anlaşma olan konular için de gereksiz yere delil toplama (tanık dinleme, belge getirtme vb.) yoluna gidebilir. Bu, hem yargılamayı uzatır hem de usul ekonomisi ilkesini (HMK m. 30) ihlal eder. Ayrıca, tarafların hangi vakıaları ispat etmeleri gerektiği konusunda kafa karışıklığına yol açarak savunma hakkını zedeler. Bu nedenle, bu tespitin usulüne uygun yapılması, etkin bir tahkikatın ön koşuludur.