Bir davada, davalı şirket vekili ön inceleme duruşmasına mazeret dilekçesi sunmuş, ancak mahkeme bu mazereti haklı görmeyerek yokluğunda ön incelemeyi tamamlamış ve tahkikata geçmiştir. Bu durumda davalının sonradan delil sunma veya iddialarını genişletme hakkı var mıdır?

Kural olarak yoktur. HMK m. 139 uyarınca çıkarılan ön inceleme duruşması davetiyesinde, geçerli bir mazereti olmaksızın duruşmaya gelmeyen tarafın yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemeyeceği ihtar edilir. Mahkeme, sunulan mazereti haklı görmemişse, duruşmaya usulüne uygun olarak devam edebilir. Ön inceleme duruşmasının tamamlanmasıyla birlikte, HMK m. 141 uyarınca iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı başlar. Dolayısıyla, mazereti kabul edilmeyen ve duruşmaya katılmayan davalı, sonradan (ıslah ve karşı tarafın açık rızası hariç) yeni delil sunamaz veya yeni savunma vakıaları ileri süremez. Bu, tarafların yargılamayı ciddiye almalarını ve usuli sürelere uymalarını sağlamayı amaçlayan bir düzenlemedir.