Bir önalım davasında, mahkeme tensip tutanağı ile önalım bedelinin depo edilmesi için davacıya süre vermiş ve bu süre içinde bedel depo edilmediği için davayı 'dava şartı yokluğundan' reddetmiştir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2021/1438 sayılı kararına göre bu karar neden hatalıdır?

Bu karar iki temel nedenle hatalıdır. Birincisi, önalım bedelinin depo edilmesi, HMK m. 114'te sayılan dava şartlarından biri değildir. Bu, davanın esasına ilişkin, tahkikat aşamasında değerlendirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Bu nedenle davanın 'dava şartı yokluğundan' reddedilmesi hukuken yanlıştır. İkincisi, mahkeme, henüz ön inceleme aşamasını usulüne uygun olarak tamamlamadan, tahkikat aşamasına ilişkin bir işlem olan bedelin depo edilmesi için süre veremez. HMK m. 137/2, ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemeyeceğini emreder. Mahkemenin, ön inceleme duruşmasını yapıp uyuşmazlık konularını tespit ettikten sonra tahkikat aşamasına geçmesi ve bu aşamada önalım bedelinin depo edilmesi için uygun bir süre vermesi gerekirdi. Bu usuli sıralamaya uyulmaması, kararın bozulmasını gerektirir (Yargıtay 14. HD, E. 2021/554, K. 2021/1438).