Bir davada, HMK m. 140 uyarınca usulüne uygun bir ön inceleme duruşması yapılmamış ve tarafların anlaştığı/anlaşamadığı hususlar tespit edilmemiştir. Mahkeme, bu eksikliğe rağmen tahkikata geçerek tanık dinleyip hüküm kurmuştur. Bu durum, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2021/342 sayılı kararına göre hangi temel hakkın ihlalidir ve neden bir bozma sebebidir?

Bu durum, HMK m. 137/2'nin 'ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez' şeklindeki emredici hükmüne aykırıdır. Ön inceleme duruşmasının temel amaçlarından biri, uyuşmazlığın çerçevesini net bir şekilde çizmek ve tahkikatın sadece çekişmeli vakıalar üzerinden yürümesini sağlamaktır. Bu aşamanın atlanması, tarafların hangi vakıaları ispat etmeleri gerektiği konusunda belirsizliğe yol açar ve savunma stratejilerini düzgün bir şekilde kurmalarını engeller. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin anılan kararında da vurgulandığı gibi, bu durum HMK m. 27'de düzenlenen 'hukuki dinlenilme hakkı'nın ihlalidir. Tarafların, yargılamanın hangi aşamasında olunduğunu bilme, iddia ve savunmalarını tam olarak ileri sürebilme ve uyuşmazlığın sınırlarını anlama hakları vardır. Bu temel usuli güvencenin ihlali, adil yargılanma hakkını zedelediği için mutlak bir bozma sebebidir (Yargıtay 17. HD, E. 2020/70, K. 2021/342).