HMK m. 316 uyarınca basit yargılama usulüne tabi bir davada, mahkeme ilk duruşmada HMK m. 320/2 uyarınca ön inceleme yaparken, tarafların delillerini toplamaya başlayabilir mi?

Evet, başlayabilir. Basit yargılama usulünde, yazılı yargılamadaki gibi kesin çizgilerle ayrılmış bir ön inceleme ve tahkikat aşaması yoktur; bu aşamalar iç içe geçebilir. HMK m. 320/3, 'Mahkeme, tarafların dinlenmesi, delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemlerinin yapılması... için en fazla iki duruşmada yargılamayı tamamlar.' demektedir. Bu ifade, mahkemenin ön incelemeyi yaptığı ilk duruşmada, eğer dosya buna elverişliyse, hemen delillerin incelenmesine (örneğin, hazır olan tanıkların dinlenmesine, sunulan belgelerin değerlendirilmesine) geçebileceği anlamına gelir. Amaç, yargılamayı en kısa sürede sonuçlandırmaktır (YHGK E:2017/2452, K:2018/1295).