HMK kapsamında 'gider avansı' (HMK m.120) ile 'delil ikamesi için avans' (HMK m.324) arasındaki temel fark nedir? Davacının, mahkemenin tanık dinletme masrafını yatırması için verdiği kesin süreye uymamasının hukuki sonucu ne olmalıdır?

Gider avansı ile delil avansı arasındaki temel fark, hukuki nitelikleri ve yatırılmamalarının sonuçlarıdır. 1) Gider Avansı (HMK m.120): Dava açılırken yatırılan ve tebligat, posta ücretleri gibi genel yargılama giderlerini karşılayan avanstır. HMK m.114/1-g uyarınca bir 'dava şartıdır'. Eksik olması veya hiç yatırılmaması halinde, mahkemece verilen kesin süreye rağmen tamamlanmazsa dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. 2) Delil İkamesi İçin Avans (HMK m.324): Yargılama sırasında taraflardan birinin talep ettiği bir delilin (tanık, bilirkişi, keşif vb.) masrafını karşılamak üzere yatırılan avanstır. Bu, bir dava şartı değildir. Eğer davacı, tanık dinletme masrafını mahkemenin verdiği kesin süre içinde yatırmazsa, dava usulden reddedilmez. Bunun yerine, HMK m.324/2 uyarınca davacı o delili, yani tanık dinletme talebinden vazgeçmiş sayılır ve mahkeme mevcut diğer delillere göre karar verir (YHGK E:2016/1737, K:2017/1629).