Bir yargılamada 'eksik harç' durumunun tespiti halinde, mahkemece harcın tamamlattırılması için verilen sürenin usulüne uygun olduğundan söz edilebilmesi için hangi şartların yerine getirilmesi gerekir? Bu şartların yerine getirilmemesi halinde davanın açılmamış sayılması kararı verilebilmesinin hukuki dayanağını açıklayınız.

Bir yargılamada eksik harç tespiti halinde mahkemece harcın tamamlattırılması için verilen sürenin usulüne uygun olabilmesi için Yargıtay'ın (Örn. Yargıtay 16. HD, E. 2015/17993, K. 2018/316) belirttiği şartlar şunlardır: 1) Ara kararın her türlü yanlış anlaşılmayı önleyecek biçimde açık ve eksiksiz yazılması. 2) Tamamlanması gereken *harç miktarının açık ve anlaşılır şekilde gösterilmesi*. 3) Verilen sürenin yeterli olması (genellikle 2 haftalık kesin süre verilir). 4) Süreye uyulmamasının *yaptırımının* (yani harcın ikmal edilmemesi halinde dosyanın işlemden kaldırılacağı ve 3 ay içinde yenilenmezse davanın açılmamış sayılacağı) hakim tarafından açıkça anlatılarak tarafların uyarılması. Bu şartların tamamı yerine getirilirse, verilen süre usulüne uygun kabul edilir. Aksi takdirde, yani usulüne uygun verilmeyen kesin süreye dayanarak eksik harç ikmali yapılmadığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılması kararı verilmesi hukuka aykırı olup, Yargıtay tarafından bozma nedeni sayılır. Bu, hak arama özgürlüğü ve hukuki dinlenilme hakkının güvencesiyle doğrudan ilişkilidir.