HMK 382/2-e-6'da 'Kıymetli evrakın iptali' çekişmesiz yargı işi olarak sayılmıştır. Kıymetli evrakın iptali davalarının çekişmesiz yargı kapsamına alınmasının temel nedeni nedir? Bu tür davaların usuli özellikleri ve mahkemenin bu süreçteki işlevi hakkında bilgi veriniz.

HMK 382/2-e-6, kıymetli evrakın (örneğin çek, bono) zayi olması veya çalınması gibi durumlarda iptali talebini çekişmesiz yargı işi olarak düzenler. Bu davaların çekişmesiz yargı kapsamına alınmasının temel nedeni, taraflar arasında kıymetli evrakın iptali konusunda esasen bir uyuşmazlığın bulunmamasıdır. Talep, daha ziyade, hukuki belirsizliğin giderilmesi ve zayi olan senedin hukuki etkilerinin ortadan kaldırılması amacına hizmet eder. Mahkeme, bu süreçte, evrakın zayi olduğunu veya çalındığını belirleyerek, ilgili kişilerin haklarını koruyacak ve hukuki güvenliği sağlayacak bir karar verir. Usuli olarak, bu tür davalarda basit yargılama usulü (HMK 385) uygulanır ve mahkemenin re'sen araştırma yetkisi (HMK 382/1-c) bulunabilir. Mahkeme, iptal kararı vererek senedin hukuki dolaşımını durdurur ve yeni bir senedin düzenlenmesine veya alacağın tahsiline olanak tanır.