HMK Madde 150/5'te düzenlenen 'davanın açılmamış sayılması' kurumunu ve bu kararın sonuçlarını açıklayınız. Bu kararın verilmesinin temel koşulları nelerdir ve Yargıtay, bu koşulların oluşumunda hangi hususlara sıkı sıkıya dikkat etmektedir?

HMK 150/5'e göre, dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmediği takdirde, sürenin dolduğu gün itibarıyla 'açılmamış sayılır' ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. Bu kararın sonucu (HMK 150/7) 'açılmamış sayılan davadaki talep dahi vaki olmamış sayılır.' Bu, davanın hiç açılmamış gibi hukuki sonuç doğurması anlamına gelir, yani dava ile kesilen zamanaşımı veya hak düşürücü süreler yeniden işlemeye başlar. Yargıtay, bu kararın verilmesinde usul hükümlerine sıkı sıkıya uyulmasını aramaktadır. Özellikle, dosyanın öncelikle usulüne uygun şekilde işlemden kaldırılması (HMK 150/1), ardından yasal 3 aylık yenileme süresinin beklenmesi ve bu süre içinde yenileme dilekçesi verilmemesi şarttır. Eksik harç ikmali gibi durumlarda da (Yargıtay 11. HD, E. 2020/2781, K. 2021/1280), önce dosyanın işlemden kaldırılması, sonra 3 aylık süre beklenmeden doğrudan 'açılmamış sayılma' kararı verilmesi usule aykırı bulunmuştur. (Yargıtay 14. HD, E. 2017/3027, K. 2020/2168; Yargıtay 1. HD, E. 2018/2516, K. 2018/11563)