Haksız tahrikin varlığı halinde, TCK m. 29'daki indirim oranını (1/4 ile 3/4 arası) belirlerken hakim hangi kriterleri göz önünde bulundurmalıdır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #268238

Hakim, TCK m. 29'daki indirim oranını belirlerken somut olayın özelliklerini bir bütün olarak değerlendirerek takdir hakkını kullanır. Göz önünde bulundurması gereken temel kriterler şunlardır: 1. **Haksız Fiilin Ağırlığı:** Tahriki oluşturan haksız fiilin niteliği ve şiddeti en önemli kriterdir. Basit bir hakaret ile ağır bir saldırı aynı derecede tahrik oluşturmaz. 2. **Failin Ruhsal Durumu:** Haksız fiilin fail üzerinde yarattığı hiddet veya şiddetli elemin yoğunluğu. Failin o anki psikolojik durumu, öfkesinin derecesi dikkate alınır. 3. **Etki-Tepki Oranı:** Failin gösterdiği tepki ile maruz kaldığı haksız fiil arasındaki oran. Tepki ne kadar orantısızsa, indirim oranı o kadar düşük tutulabilir. 4. **Olayın Gelişimi:** Olayın başlangıcı, gelişimi, tarafların karşılıklı tutumları gibi unsurlar da indirimin derecesini etkiler. Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin 2015/2585 E. sayılı kararında, meşru savunma koşulları oluşmayan ancak haksız fiile tepki olarak işlenen yaralama eyleminde, 'saldırının şiddetine göre' cezada indirim yapılması gerektiği, mahkemenin en alt sınırdan (1/4) indirim yapmasının yetersiz olduğu ve üst sınıra yakın bir indirim yapılması gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur. Bu, hakimin takdirinin de denetime tabi olduğunu gösterir.