Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2016/227 E., 2019/122 K. kararında sanığın valizi kendiliğinden açıp sigaraları göstermesi 'arama' sayılmazken, Yargıtay 10. Ceza Dairesi'nin 2024/6179 E., 2024/23611 K. kararında sanığa sigara kutusunun ve çantanın açtırılması 'arama' sayılmıştır. Bu iki karar arasındaki fark, 'rıza'nın niteliği ve kolluğun eylemi açısından nasıl açıklanabilir?

İki karar arasındaki fark, sanığın eylemindeki 'kendiliğindenlik' ve kolluğun yönlendirmesinin derecesinde yatıyor olabilir. YCGK 2016/227 E. kararında, sanığın 'valizde ne olduğu sorulduğunda, içerisinde sigara olduğunu söyleyerek valizi açıp sigaraları göstermesi' şeklinde, daha çok sanığın aktif ve kendi iradesiyle bir açığa çıkarma eylemi söz konusu gibi durmaktadır. Yargıtay 10. CD 2024/6179 E. kararında ise 'kolluğun sanığa sigara kutusunu ve çantasını açtırması' ifadesi, kolluğun daha doğrudan bir talimatı ve yönlendirmesiyle, sanığın belki de baskı altında veya haklarını tam bilmeden bir eylemde bulunduğunu düşündürmektedir. Yargıtay, 'açtırma' eylemini, gizli olanı ortaya çıkarmaya yönelik bir araştırma olarak görmüş ve rızanın bu durumda arama kararının yerini tutmayacağını değerlendirmiştir. İlk olayda 'gösterme' ve 'söyleme' ön plandayken, ikincisinde 'açtırma' yani kolluğun talebiyle bir eylem söz konusudur. Rızanın özgür iradeye dayanıp dayanmadığı ve kolluğun rolü bu ayrımda kritik öneme sahiptir.