Bir yargılama sürecinde ortaya çıkan 'sürpriz karar yasağı' nedir ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda bu yasağın ihlal edilmemesi için hangi mekanizmalar öngörülmüştür? Özellikle içtihat değişiklikleri bağlamında bu yasağın önemi nedir?

Sürpriz karar yasağı, ilgilinin yargılamanın o ana kadarki seyrine göre, haklı olarak beklemediği, umulmadık bir kararla karşılaşmaması ilkesidir. Bu ilke, yargılamanın adil ve hakkaniyete uygun şekilde yürütülmesi ile hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik prensipleriyle doğrudan ilişkilidir (AYM, 06.01.2015, B.No: 2013/6932). HMK'nın 33. maddesi gereğince hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması söz konusu olduğunda sürpriz karar yasağının ihlalinden söz edilemez. Ancak, mevcut içtihatlar dışında yeni bir görüş benimsenecekse, öncelikle tarafların bu konuda bilgilendirmesi gerekir. Yargıtay, özellikle dairelerin görev alanlarının birleşmesi veya içtihat değişiklikleri durumunda, önceki içtihadına güvenerek dava açanların mağdur olmaması için, benimsenen yeni görüşün Yargıtay Kararları Dergisi veya başkaca yollarla duyurulmasından itibaren makul bir süre sonra uygulamaya konulması ve bu duyurudan önce açılan davalarda önceki uygulamaya devam edilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2021/7234 E., 2021/11693 K.). Bu mekanizma, bireylerin hukuki güvenini sağlamayı ve yargı sistemine güveni korumayı amaçlar.