CMK madde 141'deki tazminat talebinin 'hukuka uygun' bir yakalama veya tutuklama sonrası ortaya çıkması durumunda dahi, 'makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmama' veya 'bu süre içinde hakkında hüküm verilmemesi' gibi durumların tazminat hakkı doğurmasının gerekçesi nedir? Bu durum, AİHS madde 5/3 ile nasıl ilişkilidir?

CMK 141/1-d, kişinin 'kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmaması ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmemesi' durumunda tazminat hakkı tanır. Bu hüküm, AİHS madde 5/3'te güvence altına alınan 'tutuklu bulunan herkesin yargı önüne çıkarılmak veya makul bir süre içinde yargılanmak ya da yargılama süresince serbest bırakılmak hakkına sahip olması' ilkesiyle doğrudan ilişkilidir. Gerekçesi, kişinin hukuka uygun olarak özgürlüğünden yoksun bırakılsa dahi, yargılama sürecinin 'makul bir süre' içinde tamamlanması gerektiğidir. Eğer bu makul süre aşılırsa, devam eden özgürlük kısıtlaması fiilen 'haksız' hale gelir ve Devletin sorumluluğunu doğurur. Bu, yargılamanın hızı ve etkinliğinin bireysel özgürlükler üzerindeki etkisini dengelemeyi amaçlar. (CMK m. 141/1-d, AİHS m. 5/3)