CMK madde 144/1-c'de belirtilen 'genel veya özel af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilenler'in tazminat isteyememesi, 'suçun hukuki varlığı' ve 'haksızlık belgesi' ilkeleriyle nasıl açıklanır? Bu durumun AİHS'deki 'suçsuzluk karinesi' ile bir çelişki oluşturup oluşturmadığı tartışması nasıl ele alınır?

Bu hüküm, tazminatın ancak bir 'haksızlığın karar veya hükümle belgelenmesi' durumunda söz konusu olacağı ilkesine dayanır. Af, vazgeçme veya uzlaşma gibi durumlar, sanığın suçlu olup olmadığına dair bir 'hukuki tespit' yapmaz; aksine, yargılamanın suçun esasına inmeden sona ermesini sağlar. Dolayısıyla, bu durumlar 'suçsuzluk karinesini' ihlal etmez, ancak fiilin hukuki varlığını ortadan kaldırdığı veya yargılama sürecini sonlandırdığı için, kişinin tutukluluğunun 'hukuken haksız' olduğuna dair bir belge oluşturmaz. AİHS'deki suçsuzluk karinesi, kişinin mahkumiyet hükmü kesinleşene kadar suçsuz sayılmasını öngörse de, tazminat mekanizması, yargılamanın sonucuyla (özellikle beraat veya takipsizlik) ilişkilidir. Bu durum, fiilen yaşanan özgürlük kısıtlamasının 'haksızlığını' hukuken tespit eden bir yargı kararı olmaması nedeniyle tazminat hakkını engeller. (CMK m. 144/1-c, CMK m. 144 Gerekçesi, Ceza Genel Kurulu 2015/144 K.)